Máy nén khí bị hao dầu là tình trạng lượng dầu bôi trơn trong máy giảm nhanh bất thường trong quá trình vận hành. Đây là lỗi khá phổ biến ở cả máy nén khí piston và máy nén khí trục vít, đặc biệt với các hệ thống hoạt động liên tục trong nhà xưởng.
Thông thường, dầu máy nén khí chỉ hao hụt một lượng rất nhỏ theo thời gian. Tuy nhiên nếu phải châm dầu liên tục, dầu giảm nhanh hoặc khí đầu ra có lẫn dầu thì rất có thể hệ thống đang gặp sự cố.
Tình trạng hao dầu không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Hiệu suất làm việc của máy
- Chất lượng khí nén
- Độ bền đầu nén
- Tuổi thọ vòng bi và cụm trục vít
- Nguy cơ dừng máy đột ngột
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết nguyên nhân máy nén khí bị hao dầu và cách khắc phục hiệu quả nhất.
Dấu hiệu nhận biết máy nén khí bị hao dầu
Người dùng có thể nhận biết tình trạng hao dầu thông qua các dấu hiệu sau:
Mức dầu giảm nhanh bất thường
Sau thời gian ngắn vận hành, kính thăm dầu báo mức dầu tụt nhanh dù không phát hiện rò rỉ lớn.
Khí nén có lẫn dầu
Khí đầu ra có:
- Mùi dầu
- Hơi dầu
- Dầu đọng trong đường ống
- Thiết bị dùng khí bị bám dầu
Đây là dấu hiệu rất rõ cho thấy dầu đang đi theo khí nén ra ngoài.
Máy báo lỗi nhiệt độ cao
Khi thiếu dầu bôi trơn, nhiệt độ đầu nén tăng nhanh khiến máy dễ báo lỗi:
- High temperature
- Overheat
- Oil temperature high
Dầu chảy ra ngoài máy
Có thể thấy:
- Dầu đọng dưới sàn
- Dầu bám quanh cụm đầu nén
- Rò rỉ tại các vị trí nối ống
Lọc tách dầu nhanh hỏng
Nếu lọc tách dầu liên tục bị quá tải hoặc nghẹt nhanh thì rất có thể hệ thống đang gặp vấn đề hao dầu nghiêm trọng.
Nguyên nhân máy nén khí bị hao dầu
Lọc tách dầu bị hỏng
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở máy nén khí trục vít.
Vai trò của lọc tách dầu
Lọc tách dầu có nhiệm vụ:
- Tách dầu ra khỏi khí nén
- Giữ dầu tuần hoàn lại về đầu nén
- Giảm lượng dầu đi theo khí
Khi lọc tách dầu bị:
- Nghẹt
- Rách
- Kém chất lượng
- Quá hạn sử dụng
… dầu sẽ bị cuốn theo khí nén ra ngoài.
Cách khắc phục
- Thay lọc tách dầu mới
- Dùng lọc chính hãng hoặc chất lượng cao
- Bảo dưỡng định kỳ theo khuyến cáo
Dùng sai loại dầu máy nén khí
Nhiều người sử dụng dầu không đúng tiêu chuẩn khiến dầu dễ:
- Bay hơi
- Biến chất
- Giảm độ nhớt
Điều này làm tăng hiện tượng hao dầu khi vận hành nhiệt độ cao.
Cách khắc phục
- Sử dụng đúng loại dầu theo khuyến cáo nhà sản xuất
- Không trộn nhiều loại dầu khác nhau
- Ưu tiên dầu chuyên dụng cho máy nén khí
Máy hoạt động ở nhiệt độ quá cao
Khi nhiệt độ đầu nén vượt mức cho phép, dầu sẽ bị bay hơi mạnh hơn.
Thông thường:
- Nhiệt độ lý tưởng: 75 – 90°C
- Trên 100°C: dầu bắt đầu giảm tuổi thọ nhanh
Nguyên nhân gây nhiệt độ cao
- Két giải nhiệt bẩn
- Thiếu dầu
- Phòng máy nóng
- Quạt làm mát hỏng
- Van nhiệt lỗi
Cách khắc phục
- Vệ sinh dàn giải nhiệt
- Kiểm tra quạt làm mát
- Cải thiện thông gió phòng máy
- Kiểm tra van nhiệt
Rò rỉ dầu bên ngoài
Máy nén khí sau thời gian dài vận hành có thể bị:
- Hở gioăng
- Lão hóa phớt
- Nứt ống dầu
- Lỏng khớp nối
Dầu sẽ rò rỉ ra ngoài dẫn đến hao hụt nhanh chóng.
Các vị trí dễ rò rỉ
- Đường ống dầu
- Két giải nhiệt
- Phớt trục
- Mặt bích
- Van chặn dầu
Cách khắc phục
- Siết lại các vị trí nối
- Thay gioăng phớt
- Thay ống dầu hỏng
- Kiểm tra định kỳ toàn hệ thống
Van hồi dầu bị tắc hoặc lỗi
Vai trò của van hồi dầu
Van hồi dầu giúp đưa lượng dầu sau khi tách quay trở lại đầu nén.
Nếu van hồi dầu gặp sự cố:
- Dầu không hồi về được
- Dầu đi theo khí nén
- Hao dầu nghiêm trọng
Dấu hiệu nhận biết
- Hao dầu nhanh
- Đường khí có nhiều dầu
- Áp suất bất thường
Cách khắc phục
- Vệ sinh van hồi dầu
- Thay van mới nếu hỏng
- Kiểm tra đường hồi dầu
Chạy máy ở áp suất quá thấp
Đối với máy nén khí trục vít, nếu máy chạy áp suất quá thấp trong thời gian dài sẽ khiến hệ thống tách dầu hoạt động không hiệu quả.
Điều này làm dầu dễ bị cuốn theo khí nén.
Ví dụ
Máy thiết kế:
- 8 bar
Nhưng thực tế chỉ chạy:
- 4 – 5 bar
Sẽ dễ phát sinh hao dầu.
Cách khắc phục
- Cài đặt áp suất phù hợp
- Kiểm tra nhu cầu sử dụng khí
- Tránh vận hành non tải kéo dài
Lọc gió bị nghẹt
Khi lọc gió quá bẩn:
- Máy hút khí khó khăn
- Tăng chênh áp
- Dầu dễ bị hút theo khí
Cách khắc phục
- Vệ sinh lọc gió định kỳ
- Thay lọc đúng thời gian
Dầu quá nhiều trong bình dầu
Nhiều người nghĩ châm dầu càng nhiều càng tốt, nhưng thực tế:
- Dầu quá mức tiêu chuẩn
- Áp lực trong bình tăng
- Dầu dễ theo khí ra ngoài
Cách khắc phục
Chỉ châm dầu trong mức cho phép:
- Giữa MIN và MAX trên kính thăm dầu
Máy nén khí bị mòn đầu nén
Sau thời gian dài hoạt động, đầu nén có thể bị:
- Mòn bạc đạn
- Mòn trục vít
- Hở khe hở cơ khí
Khi đó dầu sẽ lọt nhiều vào buồng nén và đi ra ngoài theo khí.
Dấu hiệu
- Hao dầu nặng
- Tiếng máy lớn
- Máy nóng nhanh
- Áp yếu
Cách khắc phục
- Đại tu đầu nén
- Thay vòng bi
- Kiểm tra khe hở trục vít
Tác hại khi máy nén khí bị hao dầu
Tăng chi phí vận hành
Chi phí dầu máy nén khí khá cao, đặc biệt với hệ thống công suất lớn.
Hao dầu kéo dài sẽ gây tốn kém đáng kể.
Giảm tuổi thọ máy
Thiếu dầu khiến:
- Bôi trơn kém
- Ma sát tăng
- Nhiệt độ cao
- Nhanh hỏng đầu nén
Ảnh hưởng chất lượng sản phẩm
Với ngành:
- Thực phẩm
- Dược phẩm
- Điện tử
- Sơn
- Dệt may
Khí lẫn dầu có thể gây lỗi sản phẩm nghiêm trọng.
Tăng nguy cơ dừng máy
Máy có thể báo lỗi:
- High temperature
- Low oil
- Overload
… làm gián đoạn sản xuất.
Cách kiểm tra máy nén khí bị hao dầu
Kiểm tra mức dầu hàng ngày
Theo dõi kính thăm dầu trước và sau ca làm việc.
Kiểm tra đường ống khí
Quan sát:
- Có dầu đọng không
- Bộ lọc có nhiều dầu không
Kiểm tra lọc tách dầu
Đo chênh áp hoặc tháo kiểm tra tình trạng lọc.
Kiểm tra rò rỉ bên ngoài
Quan sát:
- Gầm máy
- Đường ống dầu
- Các khớp nối
Cách phòng tránh máy nén khí bị hao dầu
Bảo dưỡng định kỳ
Bao gồm:
- Thay dầu
- Thay lọc dầu
- Thay lọc gió
- Thay lọc tách dầu
Sử dụng dầu chất lượng cao
Nên chọn:
- Dầu chính hãng
- Dầu đúng cấp độ nhớt
- Dầu phù hợp nhiệt độ môi trường
Đảm bảo phòng máy thông thoáng
Nhiệt độ phòng máy nên dưới:
- 40°C
Không vận hành quá tải
Tránh:
- Chạy liên tục vượt công suất
- Áp suất vượt thiết kế
Kiểm tra hệ thống định kỳ
Nên kiểm tra:
- Van hồi dầu
- Két giải nhiệt
- Đường ống
- Phớt làm kín
Khi nào cần gọi kỹ thuật chuyên nghiệp?
Bạn nên liên hệ kỹ thuật nếu:
- Hao dầu quá nhanh
- Máy nóng liên tục
- Khí ra nhiều dầu
- Máy có tiếng động bất thường
- Đã thay lọc nhưng không cải thiện
Việc xử lý sớm sẽ giúp tránh hỏng đầu nén và giảm chi phí sửa chữa lớn.
Kết luận
Máy nén khí bị hao dầu là sự cố phổ biến nhưng nếu không xử lý kịp thời có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất sản xuất và tuổi thọ thiết bị.
Các nguyên nhân thường gặp gồm:
- Hỏng lọc tách dầu
- Rò rỉ dầu
- Nhiệt độ cao
- Van hồi dầu lỗi
- Dùng sai dầu
- Mòn đầu nén
Để hạn chế tình trạng này, doanh nghiệp cần:
- Bảo dưỡng định kỳ
- Sử dụng dầu chất lượng
- Kiểm tra hệ thống thường xuyên
- Vận hành đúng kỹ thuật
Một hệ thống máy nén khí hoạt động ổn định không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo hiệu quả sản xuất lâu dài cho nhà máy.
